YÜZ FELCİ

Yüzde seğirme,güçsüzlük veya hareketsizlik yüz siniri ilgilendiren bir hastalığın bulgulardır.Yüzde anormal hareketler veya felç bir enfeksiyon,yaralanma veya tümör nedeniyle oluşabilir ve nedeni mutlaka araştırılmalıdır.KBB uzmanı yüz siniri hastalıkları ve tedavisi üzerine eğitim görmüştür.

YÜZ SİNİRİ NEDİR?
Yüz siniri bir telefon kablosuna benzer ve 10.000 adet farklı sinir lifti içerir; bunların 7.000 tanesi adelelere girer.

" Yüzdeki adele hareketleri: Her lif bir yüz kası için elektriksel uyarılar taşır.Bu sinirin lifleri tarafından taşınan bilgi gülmemize, ağlamamıza, gülümsememize veya kaş çatmamıza olanak sağlar ve bu nedenle yüzün yarısında veya yarısından fazlasından bir engelleme meydana gelirse yüzde güçsüzlük ortaya çıkar.Bu sinir lifleri uyarılırsa yüz kaslarında spazm veya seğirme şeklinde hareketler oluşur.
" Gözyaşı üretimi
" Tükürük üretimi
" İşitme: Orta kulaktaki üzengi kemiğinin kasına uyarılar taşır.
" Tat: Dilin ön kısmının tat duyusunu sağlar.Yüz sinir fonksiyonları çok kompleks olduğundan,lifleri zedelenirse bir çok semptom oluşur.Yüz sinirlerindeki bozukluk yüzde seğirme,güçsüzlük veya felçle,gözde/ağızda kurulukta veya tat duyusunda değişmeyle sonuçlanabilir.

NASIL ÇALIŞIR?
Yüz siniri beyinden yüzün mimik kaslarına ulaşmak için kafa tabanından geçer.Beyni ettikten sonra kulağın yerleşmiş olduğu kemiğe girer ve bu kemik içinde bulunan bir kanaldan(iç kulak yolu) duyma ve denge sinirlerine çok yakın olarak geçer.Bu kanal içinde uzanan 4cm'lik yol boyunca yüz siniri üç orta kulak kemikçiği etrafında dolanır.Kulak zarı arkasından ve daha sonra da kulak arkasında bulunan kemiğin içinde geçer.Yüz siniri bu kemiği geçtikten sonra yüzde bulunan tükürük bezi (parotis bezi) içinden geçer ve değişik yüz kaslarına giden bir çok dala ayrılır.Yüz siniri kemik içinde yol alırken gözyaşı bezine, üzengi kemiği kasına,dile (tat duyusu için)ve tükürük bezine giden bir çok dal verir.

ANİ OLUŞAN YÜZ FELCİ
"Bell felci" olarak da isimlendirilen hastalık muhtemelen vücudun bir virüse karşı gösterdiği tepki sonucunun meydana gelmektedir.Yüz sinirinin kemik içindeki bölümü şişer ve basınç siniri zedeler.Yüz güçsüzlüğün nedeninin bu olay olduğundan emin olmak ve diğer nedenleri ekarte etmek için özel sorular vardır.Baş boyun ve kulak muayenesinde sonra bir seri test uygulanabilir.En çok uygulanan testler şunlardır.
" İşitme testi: Sinire zarar veren nedenin işitme sinirini, iç kulağı veya işitme mekanizması da etkileyip etkilemediği ortaya koyar.
" Denge testi: Denge sinirinin tutulumunu değerlendirir.
" Gözyaşı testi:Gözün gözyaşı üretme kabiliyetini ölçer.Göz yüzeyini (kornea) kuruluktan korumak için göz damlaları gerekli olabilir.
" Radyoloji görüntüleme: BT (bilgisayarlı tomografi) veya MRI (manyetik rezonans görüntüleme) yüz sinir alanında enfeksiyon, tümör,kemik kırılığı veya diğer anormalliklerin olup olmadığını ortaya koyar.
" Elektriksel test: Sinirdeki zedeleme miktarını ortaya koymak için yüz siniri uyarılır.Bu test sık aralıklarla tekrarlanarak hastalığın ilerleyici olup olmadığı görülebilir.

TEDAVİ
Tanı testlerinin sonuçları tedaviyi belirleyecektir.Eğer sebep bir enfeksiyon ise bakterilerle savaşacak bir antibiyotik veya antiviral ilaçlar kullanılabilir.Eğer şişme (ödem) olabileceğine inanılıyorsa sıklıkla steroidli ilaçlar kullanılabilir.Kaçınılmaz durumlarda siniri zedeleyen kemiğin cerrahi olarak çıkarılması (dekompresyen)olabilir.

İYİLEŞMENİZE YARDIMCI OLUN
Yüz siniri felce uğradığında,sağlıklı yapısına devam ettirebilmesi için sürekli bir gözyaşı akışına ihtiyacı olan göze gerekli ilgi gösterilmelidir.Gözyaşı göz kırpma sırasında göz üzerine yayılır fakat yüz felçlerinde göz kırpma azalır veya tamamen ortadan kalkar.Azalmış göz kırpma ve gözyaşı salgısının yokluğu sonucunda gözyaşının göz küresi üzerindeki akışı azalır veya tamamen ortadan kalkar ve korneada kuruma,erozyon ve ülser oluşumu ile sonuçlanır.Hatta gözün kaybedilmesi muhtemeldir.
Gözün bir parmak ile kapatılması gözün nemli tutulması için etkili bir yoldur.Gözün parmak ucu tarafından zedelenmesine engel olmak için parmağın arka tarafı kullanılmalıdır. Gözü nemli tutmak ve yabancı maddelerin göze girmesini engellemek için sıklıkla koruyucu gözlükler ve temiz için göz petleri kullanılır.Eğer göz kuruysa gözü nemli tutmak için suni gözyaşları kullanılabilir.Bu damlalar doktorunuz tarafından etkilenen göze her saatte bir bu damlalardan bir veya iki damla damlatılmalıdır ve uyurken göze merhem sürülmelidir.

REHABİLİTASYON
Kalıcı yüz felçi hastalar göz kapağı ağırlıklı veya yayları,kas transferi gibi çeşitli cerrahi işlemler ile rehabilite edilebilirler. Bazı hastalar yüz eğitimi denen özel bir fizik tedavi yönteminden fayda görebilirler.Yüzün aşırı hareketliliği veya kas spazmı gibi yüz felç komplikasyonları için uygulanabilecek tedavi yöntemleri aşırı hareketli kasın cerrahi olarak kesilmesi veya kasların kimyasal madde enjeksiyonlarıyla güçsüzleştirilmesi gibi yöntemleri içermektedir.Eğer işlemler gerek duyulursa doktorunuz sizinle bu işlemler hakkında görüşecektir.

SONUÇ
Yüz felci de içeren yüz sinir hastalıkları nadir değildir ve çeşitli nedenler vardır.Yüz sinir fonksiyonlarının mümkün olan en iyi şekilde düzeltilebilmesi için uygun tanı ve tedavi çok önemlidir.Kalıcı yüz sinir zedelenmesi bulunan hastalara bile yüz fonksiyonlarını düzeltmek için geliştirilmiş cerrahi işlemler sayesinde yardımcı olunabilir.